Nilufar Karimova

AI Tahrirchi · Oʻzbekcha slang

Nilufar SlangZone-ning oʻzbekcha slangini boshqaradi. Kiritmalar jamoa kanallarimizdagi haqiqiy foydalanish va ommaviy manbalardan AI yordamida tuziladi, joriy internet va koʻcha slangiga eʼtibor qaratadi.

Telegram

• nalichka ▲ 0

  "Nalichka" so'zi rus tilidagi "наличные" (naqd pul) so'zidan kelib chiqqan bo'lib, o'zbek tilining og'zaki nutqida va internet yozishmalarida naqd pulni bildiradi. Bu so'z asosan onlayn o'tkazmalar, plastik kartalar yoki virtual to'lovlarga qarama-qarshi o'laroq qo'ldagi real qog'oz pullarga nisbatan ishlatiladi. Odatda savdo-sotiq, xizmat haqi to'lash yoki ochiq-oydin naqd pul bilan bog'liq shartlarda ishlatiladi. Yoshlar va kanal foydalanuvchilari bu atamani kundalik tezkor muloqotda qulay va qisqa bo'lgani uchun faol qo'llashadi.

• naborot ▲ 0

  "Naborot" so'zi rus tilidagi "наоборот" so'zidan o'zlashgan bo'lib, o'zbek tilidagi ijtimoiy tarmoqlar va chatlarda aksincha, teskarisicha ma'nosida ishlatiladi. Bu so'z kutilgan natijaning yoki taxminning mutlaqo teskari sodir bo'lganini bildirish uchun qo'llanadi. Odatda suhbatdoshning fikrini rad etish yoki vaziyatning o'zgarishini kinoyali yohud hazilomuz tarzda ko'rsatishda qo'l keladi. Internet foydalanuvchilari bu so'zni ko'pincha tezkor yozishmalarda ruscha talaffuzga yaqin shaklda yozib muloqot qilishadi.

• javob ▲ 0

  "Javob" o'zbek internet slangida biror narsaga yuz foiz kafolat berishni, mas'uliyatni o'z zimmasiga olishni yoki qilingan ishning to'g'riligiga amin ekanini bildirish uchun ishlatiladi. Odatda bu so'z suhbatdoshga ishontirish maqsadida qisqa va qat'iy tasdiq sifatida qo'llanadi. Zamonaviy yoshlar va bloggerlar nutqida bu ibora shartnoma yoki va'daning bajarilishiga to'liq kafolat ma'nosini anglatadi. Ko'pincha bu so'z matnda undov belgisi bilan birga kelib, suhbatdoshning shubhalarini yo'q qilishga xizmat qiladi.

• uji ▲ 0

  "Uji" so'zi rus tilidagi "уже" (allaqachon) so'zining o'zbekcha internet yozishmalarida o'zgargan va ommalashgan shakli bo'lib, biror ish yoki hodisa allaqachon sodir bo'lib bo'lganini bildiradi. Odatda yoshlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tezkor yozishmalarda ruscha so'zlarni qisqartirib yoki fonetik tarzda yozishganda ushbu so'zdan foydalanishadi. Bu ibora suhbatdoshga xabar yoki vaziyatning kechikkanini, ya'ni o'sha narsa allaqachon bajarib bo'linganini urg'u bilan yetkazish uchun ishlatiladi. Tilimizdagi "allaqachon" so'zining zamonaviy internet slengidagi qulay va qisqa muqobili sifatida keng qo'llaniladi.

• birrov ▲ 0

  "Birrov" so'zi kundalik o'zbek tilida va internet yozishmalarida juda qisqa muddatga, bir zumga yoki vaqtinchalik sodir bo'ladigan narsalarga nisbatan ishlatiladigan so'zlashuv ifodasidir. Bu so'z odatda biron narsaning uzoqqa cho'zilmasligini, tezda yo'q bo'lishini yoki o'tkinchi xarakterga ega ekanligini kinoya bilan bildiradi. Masalan, ijtimoiy tarmoqlarda faqat kelgan mehmonlar uchun bir-ikki kunga o'rnatilib, keyin olib tashlanadigan narsalarni ta'riflashda faol qo'llanadi. Tinglovchiga bu holatning jiddiyligi yo'qligini va shunchaki vaqtinchalik chora ekanini tushuntirish uchun xizmat qiladi.

• xo'jako'rsin ▲ 0

  "Xo'jako'rsin" so'zi odatda faqat boshqalarning ko'zini bo'yash, maqtanmoq yoki rahbarlarga yoqish uchungina qilinadigan soxta, sun'iy harakatlarni bildiruvchi ommabop so'zdir. Bu tushuncha asl mohiyatni yashirib, faqat tashqi ko'rinish va taassurot yaratishga qaratilgan amallarni tanqid qilishda ishlatiladi. Odatda ijtimoiy tarmoqlarda va kundalik muloqotda rasmiyatchilik hamda ko'zbo'yamachilikni fosh qilish maqsadida qo'shiladi. Ko'pincha bu so'z qilinayotgan ishlar yoki tadbirlarning samarasiz va vaqtinchalik ekanligini ko'rsatish uchun qo'llaniladi.

• chalamulla ▲ 0

  "Chalamulla" so‘zi biror sohada yetarli bilimga yoki tajribaga ega bo‘lmasa-da, o‘zini mutaxassisdek ko‘rsatib, aqllilik qilishga urinadigan chala-chulpa bilimli kimsalarga nisbatan ishlatiladi. Bu atama ko‘pincha sayoz bilimi bilan boshqalarni aldashga yoki shantaj qilishga urinadigan internet foydalanuvchilariga nisbatan tanqidiy ma’noda qo‘llanadi. Odatda bunday insonlar jiddiy mavzularda asossiz fikrlar bildirib, o‘zining savodsizligini yashirishga harakat qiladi. Kundalik muloqotda bu so‘z o‘ta yuzaki o‘qigan, lekin o‘zini har narsani tushunadigandek tutadigan odamlarni masxara qilish uchun ishlatiladi.

• yorvormoq ▲ 0

  "Yorvormoq" so‘zi internet va yoshlar tilida biror ishni haddan tashqari mahorat bilan, zo‘r va mukammal darajada bajarishni anglatadi. Bu fe’l ko‘pincha biron faoliyatda yuqori natija ko‘rsatish, o‘z ishining ustasi bo‘lish yoki vaziyatni portlatib yuborish ma’nosida qo‘llanadi. Ijtimoiy tarmoqlarda foydalanuvchilar o‘zlarining oddiy yoki hazilomuz qobiliyatlarini bo‘rttirib maqtanish uchun ham bu so‘zni tez-tez ishlatishadi. Nutqda bu so‘z ko‘tarinki kayfiyat, o‘ziga ishonsch va ishni qoyillatib qo‘yish ma’nosini beradi.

• laganbardor ▲ 0

  "Laganbardor" so‘zi o‘z manfaatlarini o‘ylab, yuqori lavozimdagi yoki boy kimsalarga tilyog‘lamalik va xushomadgo‘ylik qiladigan shaxslarga nisbatan ishlatiladi. Bu atama odatda kimsaning o‘z qadr-qimmatini yo‘qotib, boshqalarga layqachilik qilishini kamsituvchi va tanqidiy ma’noda tasvirlash uchun qo‘llanadi. Internet va ijtimoiy tarmoqlardagi bahslarda bu so‘z ko‘pincha jamiyatdagi poraxo‘rlik, korrupsiya va laganbardorlik muhitidan norozilik bildirish uchun ishlatiladi. Bunday insonlar o‘z lavozimini yoki obro‘sini saqlab qolish uchun har qanday adolatsizlikka ko‘z yumib, rahbarlarga asossiz maqtovlar yog‘diradi.

• metka ▲ 0

  "Metka" so'zi o'zbek tilidagi internet va ijtimoiy tarmoqlar (asosan Telegram guruhlari va izohlar) jargoniga kirib kelgan bo'lib, biror foydalanuvchini belgilash, belgilaib qo'yish yoki chatda yo'qotib qo'ymaslik uchun belgi qo'yish ma'nosini bildiradi. Bu so'z asosan rus tilidagi "метка" (belgi, nishon) so'zidan kelib chiqqan bo'lib, internet foydalanuvchilari orasida o'zaro yozishmalarda yoki jonli efirlarda suhbatdoshni oson topish maqsadida ishlatiladi. Odatda bu so'z fe'l shaklida ("metkalab qo'ymoq" yoki "metkalash") ishlatilib, kimnidir xabarda belgilab qo'yish yoki nomini qoldirish jarayonini bildiradi. Faol chatlarda va yirik kanallarning izohlar bo'limida insonlar bir-birini yo'qotib qo'ymaslik uchun ushbu usuldan keng foydalanishadi.

• lubboy ▲ 0

  "Lubboy" so'zi rus tilidagi "lyuboy" (любой) so'zidan o'zlashgan bo'lib, o'zbek tilida "istalgan", "xohlagan" yoki "kim bo'lishidan qat'iy nazar" ma'nolarida ishlatiladigan ommabop slengdir. Odatda internet tarmoqlarida va yoshlar kunduzgi muloqotida muayyan tanlovda cheklov yo'qligini yoki har qanday variant mos kelishini ta'kidlash uchun qo'llaniladi. Ushbu so'z nutqqa erkin, ko'chaona va ishonchli ohang bag'ishlaydi. Rasmiy yozma nutqda uchramasa-da, ijtimoiy tarmoqlardagi izohlar va norasmiy yozishmalarda juda faol ishlatiladi.

• narxoz ▲ 0

  "Narxoz" so'zi O'zbekistonda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining (TSIU) xalq orasida keng tarqalgan tarixiy qisqartma laqabidir. Sovet davridan qolgan "Narodnoye xozyaystvo" (Xalq xo'jaligi instituti) nomidan kelib chiqqan bo'lib, hozirgi kunda ham abituriyentlar va talabalar orasida universitetning norasmiy nomi sifatida faol qo'llaniladi. Bu so'z iqtisodiyot yo'nalishida o'qishni xohlovchilar va ushbu oliygoh bitiruvchilarining nutqida o'ziga xos brend maqomini saqlab qolgan. Ko'pchilik yoshlar rasmiy nomini aytish o'rniga aynan ushbu qisqa va qulay jargonni afzal ko'radilar.

• perevod ▲ 0

  "Perevod" talaba va o'quvchilar muhitida bir oliy o'quv yurtidan boshqasiga yoki bir fakultetdan ikkinchisiga o'qishni ko'chirish jarayonini anglatuvchi ommabop so'zlashuv atamasidir. Odatda bu so'z yozgi va qishki ta'til paytlarida talabalar tomonidan eng ko'p muhokama qilinadigan mavzulardan biri hisoblanadi. Talabalar o'rtasidagi muloqotda rasmiy "o'qishni ko'chirish" birikmasi o'rniga qisqa va qulay bo'lgan ushbu jargon ishlatiladi. Ushbu tushuncha nafaqat davlat OTMlari, balki xususiy universitetlar o'rtasida ham talabalar oqimini tasvirlash uchun qo'llaniladi.

• tog'o ▲ 0

  "Tog'o" o'zbek tilidagi "tog'a" so'zining buzib yoki erkalatib ishlatiladigan shakli bo'lib, internet slengida taniqli blogerlar, kanal egalari yoki hurmat qilinadigan obro'li shaxslarga nisbatan hazilomus va samimiy murojaat sifatida ishlatiladi. Bu atama rasmiyatchilikni yo'qotib, foydalanuvchi va kanal admini yoki ommaviy shaxs o'rtasidagi masofani qisqartirish uchun qo'llaniladi. Odatda muxlislar muhim biror yangilikni, masalan imtihon natijalari yoki rasmiy xabarlarni so'rashganda shu so'z orqali murojaat qilishadi. Bu so'z o'zbekona mahalla madaniyati va aka-uka tutashuv muhitini virtual olamga ko'chirgan holda iliq va do'stona kayfiyat baxsh etadi.

• jallod ▲ 0

  "Jallod" so'zi zamonaviy o'zbek internet slengida o'ta mohir, o'tkir fikr bildirgan yoki kimgadir kutilmaganda juda qattiq va aniq zarba bergan insonga nisbatan hayrat va qoyil qolish ma'nosida ishlatiladi. Asl ma'nosi jazoni ijro etuvchi shaxsni anglatsa-da, ijtimoiy tarmoqlar izohlarida bu so'z ijobiy ma'noda "zo'r", "daxshat", "qoyilmaqom" ma'nolariga tenglashadi. Odatda kimdir o'ta o'tkir hazil, tanqidiy fikr yoki topqirlik ko'rsatganda foydalanuvchilar bu so'zni baland ovozdagi hayrat bilan yozadilar. Bu ifoda yoshlar tilida do'stning muvaffaqiyatiga yoki aytgan gapining nishonga tekkaniga nisbatan kuchli emotsional munosabat sifatida keng tarqalgan.

• lox ▲ 0

  "Lox" o'zbek internet slengida sodda, tez aldashga ko'nadigan yoki har qanday vaziyatda osonlikcha aldanib qoladigan odamni bildiradi. Bu so'z asosan yoshlar orasida norasmiy muloqotda, kimgadir nisbatan ishonuvchanligi yoki qaltis vaziyatda pand yeb qo'yganini masxara qilish maqsadida ishlatiladi. Ko'pincha bu atama do'stlar o'rtasida hazilomus yoki biroz haqoratli ohangda qo'llanilishi mumkin. Internet foydalanuvchilari bu so'z orqali yolg'on va'dalarga uchib qolgan yoki rejalari o'zgarib ketganda jabr ko'rgan kishilarni ifoda etadilar.

• pafosni ▲ 0

  "Pafosni" so'zi o'zbek tilida o'ta gerdaygan, sun'iy ravishda o'zini muhim yoki dabdabali ko'rsatishga harakat qiladigan kishilarga yoki holatlarga nisbatan qo'llaniladigan so'zlashuvdagi atamadir. Bu so'z rus tilidagi "пафосный" so'zining o'zlashgan shakli bo'lib, oddiy narsalarni ham juda bo'rttirib, keraksiz darajada jiddiy yoki hashamatli ko'rsatishga intiladigan odamlarga nisbatan ishlatiladi. Odatda bunday so'z ishlatilganda odamning o'zini baland tutishi va real hayotdan yiroqligi masxara qilinadi. Ijtimoiy tarmoq muhokamalarida foydalanuvchilar oddiy talablarga nisbatan o'ta dabdabali yoki sun'iy e'tiroz bildirilganda shuni pafosni deb atashadi.

• betayin ▲ 0

  "Betayin" so'zi o'zbek tilining og'zaki nutqida va ijtimoiy tarmoqlarda tartibsiz, mas'uliyatsiz, qoidaga bo'ysunmaydigan va ishonchga loyiq bo'lmagan shaxslarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Bu so'z odatda o'z xatti-harakatlari bilan boshqalarga halal beradigan yoki jamoat tartibini buzadigan kimsalarga nisbatan salbiy va qoralovchi ma'noda qo'llanadi. Odatda bunday insonlar mas'uliyatni his qilmaydi va har doim o'zboshimchalik bilan ish tutishadi. Internet sharhlarida bu atama jamiyatdagi tartibsizliklarni keltirib chiqaruvchi dangasa yoki beparvo odamlarni tanqid qilish maqsadida tez-tez uchraydi.

• zvezda ▲ 0

  "Zvezda" o'zbek tilining internet va ijtimoiy tarmoqlar segmentida kutilmaganda mashhur bo'lib ketgan yoki o'zini o'ta kekkaygan, yulduz kasalligiga uchragan shaxslarga nisbatan kinoyali ishlatiladigan so'zdir. Bu atama asosan rus tilidagi "звезда" (yulduz) so'zidan kelib chiqqan bo'lib, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalib ketgan videolar yoki shov-shuvlar ortidan o'zini katta tuta boshlagan odamlarga nisbatan masxarabozona ma'noda qo'llaniladi. Odatda bu so'z ishlatilganda, shaxsning ortiqcha o'ziga bino qo'ygani va oddiy insonlardan o'zini ustun qo'yishi tanqid qilinadi. Internet foydalanuvchilari bu iborani ko'pincha hazil, kinoya yoki kesatiq ohangida suhbatlarga qo'shishadi.

• tochno ▲ 0

  "Tochno" soʻzi oʻzbek tilining ogʻzaki nutqi va internet yozishmalarida aniq, qat'iy yoki soʻzsiz toʻgʻri ekanligini tasdiqlash uchun ishlatiladigan oʻzlashma soʻzdir. Bu soʻz rus tilidan kirib kelgan boʻlib, biror ma'lumotning ishonchliligi yoki shubhasizligini bildirish maqsadida qoʻllanadi. Koʻpincha suhbatdoshning fikrini ma'qullashda yoki aniq bir xulosani tasdiqlash jarayonida faol qoʻllaniladi. Internet foydalanuvchilari qisqa va loʻnda javob berishni xohlaganlarida aynan shu soʻzni afzal koʻrishadi.

• gaz ▲ 0

  "Gaz" oʻzbek tilining internet va kundalik muloqot slengida ish-harakatni tezlashtirish, faollikni oshirish yoki qattiq harakat qilish maʼnosini anglatuvchi soʻzdir. Bu soʻz koʻpincha "gaz berish" shaklida ishlatilib, biror ishga bor kuch bilan kirishish yoki shiddat bilan harakat qilishni bildiradi. Yoshlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari bu iborani ishda, oʻqishda yoki qandaydir jarayonda tezlikni oshirishga undash maqsadida faol qoʻllashadi. Ayrim hollarda esa texnik maʼnodan koʻra koʻchma maʼnoda shijoat koʻrsatishni ifodalash uchun ishlatiladi.

• qovun ▲ 0

  "Qovun" so'zi o'zbek tilining zamonaviy slangi va og'zaki nutqida kutilmaganda yo'l qo'yilgan qo'pol xato, mantiqsizlik yoki ahmoqona ishni bildirish uchun ishlatiladi. Bu atama ko'pincha "qovun tushirmoq" iborasi orqali keng tarqalgan bo'lib, kimdir noqulay ahvolda qolganda yoki mantiqsiz gap gapirganda qo'llaniladi. Odatda ijtimoiy tarmoqlarda yoki do'stlar davrasida kulgi va kinoya bilan biror kishining xatosini ko'rsatish maqsadida qo'shiladi. Ushbu so'zning o'z ma'nosidan tashqari bu ko'chma ma'nosi xalq orasida juda ommabop va tushunarli hisoblanadi.

• saboy ▲ 0

  "Saboy" so'zi o'zbekistonlik internet foydalanuvchilari va umumiy ovqatlanish shoxobchalarida rus tilidagi "с собой" iborasining buzib yoki qisqartirib yozilgan og'zaki shaklidir. Bu so'z asosan fast-fud, ovqatlanish shoxobchalari yoki kafelarda buyurtma berish jarayonida ovqatni joyida yemasdan, o'zi bilan olib ketishini bildirish uchun ishlatiladi. Ko'pincha kafe xodimlari bilan muloqotda yoki do'stlar o'rtasida ovqat buyurtma qilish vaqtida norasmiy tilda qo'llaniladi. Ushbu jargon o'zbek tilidagi kafe va restoran madaniyatiga rus tilidan kirib kelgan va kundalik hayotda faol ishlatiladi.

• mazgi ▲ 0

  "Mazgi" o'zbek internet segmentida va ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalgan ancha ommalashgan slang so'z bo'lib, asosan do'stona yoki kinoyali murojaat sifatida ishlatiladi. Bu so'z so'zlashuv nutqida suhbatdoshni tinchlantirish, uning e'tiborini boshqa narsaga qaratish yoki oddiygina o'rtoq ma'nosida qo'llaniladi. Odatda yigitlar orasidagi norasmiy muloqotlarda va memlarda tez-tez uchraydi. Ushbu ibora mashhur internet audiodan kelib chiqqan bo'lib, vaqt o'tishi bilan o'ziga xos internet-memga aylangan.

• brat ▲ 0

  "Brat" — rus tilidan o'zbek tilining og'zaki nutqi va internet slangiga kirib kelgan, yaqin do'st yoki tanishga nisbatan samimiy murojaat shakli hisoblanadi. Bu so'z aslida aka degan ma'noni anglattsa-da, norasmiy muloqotda yoshidan qat'i nazar har qanday suhbatdoshga nisbatan o'rtoqlik va ishonch belgisi sifatida ishlatiladi. Ijtimoiy tarmoq izohlarida va ko'cha suhbatlarida bu so'z muloqotni yaqinlashtirish, do'stona muhit yaratish uchun juda qo'l keladi. Uning qo'llanish doirasi keng bo'lib, asosan norasmiy va samimiy kayfiyatdagi yozishmalarda uchraydi.

• bomba ▲ 0

  "Bomba" so'zi o'zbek internet va og'zaki slangida juda zo'r, ajoyib, yuqori sifatli yoki barchani hayratda qoldirgan narsaga nisbatan ishlatiladi. Bu atama odatda biron bir muvaffaqiyatli javob, qoyilmaqom chiqish, ajoyib qo'shiq yoki zo'r yangilikni maqtash uchun qo'llanilib, ijobiy emotsiyani kuchaytirib ko'rsatadi. Zamonaviy yoshlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari bu so'zni qisqa va ta'sirli maqtov sifatida tez-tez ishlatishadi. Mazkur so'z nutqqa jonli, samimiy va zamonaviy tus beradi.

• dolboyob ▲ 0

  "Dolboyob" — o'zbek internet slengida o'ta ahmoq, nodon, fikrlashi sust yoki mantiqsiz harakatlar qiladigan kishilarga nisbatan ishlatiladigan qo'pol haqoratli so'zdir. Bu so'z asosan ijtimoiy tarmoqlardagi keskin munozaralarda, davlat xizmatchilari yoki mas'ullarning ahmoqona qarorlaridan g'azablanganda qo'llaniladi. Ko'pincha bu atama kishining qilig'i yoki aqlga sig'maydigan qilmishidan qattiq ensa qotgan paytda emotsional tarzda otiladi. So'zning registri juda past va norasmiy bo'lib, asosan yoshlar hamda internet faollari orasida keng tarqalgan.

• daji ▲ 0

  "Daji" soʻzi oʻzbek tilidagi norasmiy muloqot va ijtimoiy tarmoqlarda keng ishlatiladigan, rus tilidagi «даже» soʻzidan kelib chiqqan qiziqarli qoʻshimcha va urgʻu soʻzdir. Bu soʻz oʻzbek tilidagi «hatto» yoki «hattoki» ma'nosini bildirib, kutilmagan yoki hayratlanarli darajadagi holatni kuchaytirish uchun qoʻllaniladi. Suhbat davomida biror kishining oddiy ishni ham qila olmasligi yoki aksincha, oʻta murakkab ishni bajarishini ta'kidlashda ishlatiladi. Koʻpincha yoshlar oʻrtasidagi yozishmalarda va hazilomuz bahslarda hissiyotni kuchliroq ifodalash maqsadida yoziladi.

• zapret ▲ 0

  "Zapret" soʻzi oʻzbek yoshlari va ijtimoiy tarmoqlarda keng qoʻllaniladigan, rus tilidan kirib kelgan soʻz boʻlib, biron-bir ishga yoki harakatga qat'iy taqiq qoʻyilishini anglatadi. Odatda bu atama oilali erkaklar tomonidan xotinining ular uchun kiritgan cheklovlari va qat'iy qoidalariga nisbatan hazilomuz yoki norozilik ohangida ishlatiladi. Doʻstlar davrasida bu soʻz koʻpincha kulgi va askiya ostida, kimdir uyidagilardan ruxsat ololmay qolganida eslanadi. Ushbu slang soʻz kundalik turmushdagi kichik cheklovlarni yengil va yumoristik tarzda tasvirlash uchun juda qoʻl keladi.

• reak ▲ 0

  "Reak" — bu ijtimoiy tarmoqlar, xususan Telegram kanal va guruhlarida foydalanuvchilar qoldiradigan munosabat bildirish belgilarining (reaksiya, like, emodzilar) qisqartirilgan va internet-slang shaklidir. Ushbu so'z internet foydalanuvchilari orasida postlarga tezda baho berish yoki o'z munosabatini bildirish jarayonini ifodalash uchun juda ommalashgan. Odatda mualliflar o'z sahifalarida qancha ko'p reak yig'ilganini muhokama qilib, auditoriyaning faolligidan xursand bo'lishadi. Bu ibora kundalik yozishmalarda tezkorlik va qulaylikni ta'minlaydigan zamonaviy internet jargonining ajralmas qismiga aylangan.

• shpora ▲ 0

  "Shpora" — bu o'quvchilar va talabalar orasida keng tarqalgan bo'lib, imtihon yoki sinovlarda yashirincha foydalanish uchun tayyorlanadigan kichik qo'llanma yoki шпаргалка so'zining qisqartirilgan va erkatoy shaklidir. Ushbu so'z asosan norasmiy muloqotda, yoshlar va talabalar tilida juda faol ishlatiladi. Odatda shporalar juda kichik qog'ozlarga yoziladi yoki zamonaviy texnologiyalar yordamida telefon ekraniga yashiriladi. Imtihon paytida nazoratchilarga sezdirmasdan uni ishlatish o'ziga xos mahorat va ehtiyotkorlikni talab qiladi.

• paravoz ▲ 0

  "Paravoz" o'zbek talabalari va abituriyentlari tilida imtihonga boshqa bir shaxsning o'rniga kirib beradigan yoki noqonuniy yo'llar bilan imtihondan o'tkazib qo'yuvchi shaxslarga nisbatan qo'llaniladigan uncha rasmiy bo'lmagan atamadir. Ushbu slang so'z asosan o'tmishdagi qattiq nazorat ostida o'tgan kirish imtihonlari davrida keng tarqalgan bo'lib, o'z egasini "tortib" ketadigan mutaxassislarni anglatgan. Ko'pincha bu kabi noqonuniy xizmatlarni uyushtiruvchi guruhlar huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qattiq ta'qib ostiga olingan. Bugungi kunda bu atama ko'proq eski talabalik davrlarini eslash jarayonida qiziqarli xotira sifatida tilga olinadi.

• езди ▲ 0

  "Езди" — ўзбек тилидаги «эзмоқ» сўзининг кўчма маънода, яъни пулларни ҳаддан ташқари кўп сарфлаб юбориш, молиявий ресурсларни тугатиш ёки бирор кишини қаттиқ чарчоққа солиб сиқиш маъносида ишлатиладиган сўзлашув жаргонидир. Бу сўз ижтимоий тармоқлардаги изоҳларда кимнингдир катта маблағни совуриб юборганини ёки молиявий жиҳатдан қаттиқ харажат қилганини тасвирлашда ҳажвий оҳангда қўлланилади. Унинг қўлланиши матнга жонли ва ноформал колорит беради. Одатда дўстлар ўртасидаги пул муносабатлари ёки харидлар муҳокама қилинганда фаол ишлатилади.

• давленa ▲ 0

  "Давленa" (ёки давленam) — рус тилидаги «давление» (қон босими) сўзининг ўзбек тилининг оғзаки нутқи ва кундалик интернет хабарларида қисқариб, бузилиб ишлатиладиган шаклидир. Бу атама кўпинча инсоннинг соғлиғи ёмонлашганида, иссиқ ёки асаб бузилиши оқибатида қон босими тушиб ёки чиқиб кетганини билдириш учун қўлланилади. Одамлар ўз ҳолатини оддий ва тушунарли тилда ифодалаш учун бу сўзни ўзгартириб ишлатадилар. У кўпинча кексалар ёки соғлиғидан шикоят қиладиган интернет фойдаланувчиларининг изоҳларида тез-тез учрайди.

• nme ▲ 0

  "Nme" — лотин алифбосида ёзилган ўзбекча «нимага» сўзининг чатларда ва ижтимоий тармоқларда кенг қўлланиладиган интернет-аббревиатурасидир. Бу қисқартма фойдаланувчилар орасида бармоқлар ҳаракатини камайтириш ва ёзишма тезлигини ошириш мақсадида лотин графикасида ёзилганда unlilarning тушириб қолдирилиши орқали пайдо бўлган. У суҳбатдошдан бирор ҳаракат ёки ҳолатнинг сабабини сўраганда савол маъносида ишлатилади. Кўпинча ёшлар орасидаги Telegram ва Instagram гуруҳларидаги жонли мулоқотларда одатий ҳол сифатида намоён бўлади.

• клент ▲ 0

  "Клент" — рус тилидаги «клиент» (мижоз) сўзининг ижтимоий тармоқлар ҳамда кўча сўзлашувида бузиб ёзилган оғзаки шаклидир. Бу сўз хизмат кўрсатиш соҳасида, савдо шахобчаларида ёки интернет орқали хизмат таклиф қилувчилар томонидан харидор ёки буюртмачини англатиш учун қўлланилади. Асосан ёшлар ва кичик бизнес вакилларининг кундалик ёзишмаларида русча талаффузнинг қисқарган ва соддалашган варианти сифатида тез-тез учрайди. Унинг ишлатилиши нутқнинг ўта норасмий ва содда муҳитда кечаётганини кўрсатади.

• кк ▲ 0

  "Кк" — ўзбек тилидаги «керак» сўзининг интернетдаги чат ёзишмаларида кенг қўлланиладиган қисқартма ва аббревиатурасидир. Бу шакл фойдаланувчилар томонидан хабарларни жуда тез ёзиш жараёнида ортиқча ҳарфларни ташлаб юбориш йўли билан яратилган варақлама жаргон ҳисобланади. Кўпинча Telegram ёки Instagram тармоқларидаги изоҳлар ҳамда шахсий хабарларда бирор нарса зарурлигини билдириш учун ишлатилади. Бу қисқартма фақатгина норасмий ва дўстона мулоқотларда тушунарли бўлиб, расмий ёзишмаларда ҳеч қачон қўлланилмайди.

• лн ▲ 0

  "Лн" — интернет ёзишмаларида рус тилидаги «лекин» сўзининг қисқартирилган шакли сифатида ишлатиладиган чат аббревиатурасидир. Бу қисқартма фойдаланувчилар томонидан клавиатурада тезроқ ёзиш мақсадида вақт тежаш учун қўлланилади ва асосан ижтимоий тармоқларнинг изоҳ қисмларида учрайди. У гап орасида қаршилик ёки бирор ҳолатга зид фикрни билдиришда лекин ёки бироқ сўзларининг вазифасини бажаради. Ёшлар бу каби қисқартмалардан фойдаланиб, ёзишмаларда суҳбат тезлигини оширадилар ва норасмий мулоқот муҳитини сақлайдилар.

• чимо ▲ 0

  "Чимо" — оилавий муносабатларда хотинининг айтганидан чиқолмайдиган, қўрқоқ ва сусткаш эрларга нисбатан ишлатиладиган қаҳрли ҳамда ҳажвий мазмундаги сўзлашув сўзидир. Бу атама кўпинча интернет видеолари остидаги изоҳларда ёки дўстлар ўртасидаги ҳазил-мутойибаларда эркак кишининг обрўсини ерга уриш ёки унинг бўйсунувчан феҳ-атворини мазах қилиш мақсадида ишлатилади. Сўзнинг салбий ёки кинояли оҳанги бор бўлиб, у жуда тор доирадаги оғзаки интернет муҳитида қўлланилади. Одатда бундай сўзлар эрларнинг мустақил қарор қабул қила олмаслигини кўрсатиш учун жонли мулоқотда ҳам ишлатилиб туради.

• кароччи ▲ 0

  "Кароччи" — ўзбек тилининг оғзаки нутқи ва интернет ёзишмаларида гапни қисқа қилиш ёки хулоса ясаш учун қўлланиладиган сўзлашув сўзидир. Бу сўз рус тилидаги «короче» сўзининг маҳаллийлашиб кетган шакли бўлиб, суҳбатдошга гапнинг моҳиятини тезроқ етказиш ёки чўзилиб кетган фикрга нуқта қўйиш учун хизмат қилади. Одатда ёшлар ва ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари уни ўз фикрларини эркин ва кундалик кайфиятда ифодалашда фаол ишлатишади. Бу сўз матнда расмийликка ўрин қолдирмай, мулоқотни янада содда ва самимий кўрсатади.

• vaxshiy ▲ 0

  "Vaxshiy" soʻzi oʻta shafqatsiz, yovvoyi yoki me'yordan tashqari oshirib yuborilgan holatlarni tasvirlash uchun internet slangi sifatida ishlatiladi. Bu soʻz asl ma'nosidan tashqari, ijtimoiy tarmoqlarda hayratlanarli darajada qiziq, g'ayrioddiy yoki juda kuchli taassurot qoldirgan narsalarga nisbatan ham qoʻllanadi. Yoshlar va internet foydalanuvchilari buni koʻpincha haddan oshgan vaziyatlarni koʻrsatishda ishlatishadi. Ba'zan bu atama hazil yoki kesatiq ma'nosida ham qoʻllanishi mumkin.

• melisa ▲ 0

  "Melisa" soʻzi xalq orasida militsiya xodimiga yoki yoʻl-patrul xizmati xodimiga nisbatan ishlatiladigan qiziqarli va norasmiy soʻzdir. Bu atama asosan ogʻzaki nutqda va ijtimoiy tarmoqlardagi izohlarda hazilomat yoki oddiy soʻzlashuv ohangida qoʻllanadi. Koʻpincha haydovchilar oʻrtasidagi oʻzaro suhbatlarda yoʻl nazorati haqida gap ketganda ishlatiladi. Bu soʻz rasmiyatchilikdan xoli boʻlib, biroz sodda va xalqona tusga ega.

• shafyor ▲ 0

  "Shafyor" soʻzi avtomobil haydovchisini, ayniqsa jamoat transporti yoki yuk mashinasi haydovchilarini bildirish uchun ishlatiladigan kundalik va biroz eskirgan, ammo ogʻzaki tilda faol soʻzdir. Bu soʻz rus tilidagi "shofyor" soʻzining oʻzbeklashgan shakli boʻlib, asosan oddiy xalq orasida va haydovchilar haqida gap ketganda qoʻllanadi. Jamoat transporti xizmatlari muhokama qilinganda bu soʻz tez-tez uchraydi. Ba'zida bu atama hurmatsizlik ma'nosida emas, balki shunchaki oddiy kasb egasini ifodalash uchun ishlatiladi.

• peshxod ▲ 0

  "Peshxod" soʻzi piyodalar uchun moʻljallangan yoʻl oʻtish joyini (piyodalar oʻtish joyini) anglatuvchi norasmiy va ogʻzaki soʻzdir. Bu atama rus tilidagi "peshexod" soʻzining oʻzbekcha talaffuz shakli boʻlib, asosan internet tarmoqlari va koʻcha nutqida uchraydi. Haydovchilar va piyodalar oʻrtasidagi bahslarda bu joylar tez-tez tilga olinadi. Odamlar koʻpincha shahar infratuzilmasining noqulayligidan shikoyat qilganda shu soʻzni ishlatishadi.

• avtoterrorist ▲ 0

  "Avtoterrorist" atamasi yoʻllarda qoidalarga umuman boʻysunmasdan, oʻzining xavfli harakatlari bilan boshqalarning hayotini xavf ostiga qoʻyadigan oʻta agressiv haydovchilarga nisbatan ishlatiladi. Bu soʻz ijtimoiy tarmoqlarda haydovchilarning tartibsizligi va madaniyatsizligini qoralash maqsadida kinoya bilan qoʻllaniladi. Odatda bunday shaxslar tezlikni haddan tashqari oshirib, piyodalarni mensimasdan yoʻlni kesib oʻtishadi. Jamiyatda bu kabi haydovchilarga nisbatan nafrat va keskin norozilik kayfiyati kuchli.

• probka ▲ 0

  "Probka" bu shaharlarda transport vositalarining koʻpligi va yoʻl harakati cheklanishi tufayli yuzaga keladigan tirbandlik holatini anglatadi. Bu soʻz kundalik nutqda mashinalar harakati toʻxtab qolgan yoki juda sekinlashgan vaziyatlarni tasvirlash uchun keng qoʻllaniladi. Oʻzbekistonning yirik shaharlarida, xususan Toshkentda, bu holat haydovchilar uchun doimiy bosh ogʻrigʻiga aylangan. Odamlar bu soʻzni ishga yoki oʻqishga kech qolayotganda asabiylashib shikoyat qilishganda ishlatishadi.

• arxiv ▲ 0

  "Arxiv" so'zi ijtimoiy tarmoqlarda eski xotiralar, saqlab qo'yilgan videolar yoki o'tmishdagi postlarni anglatadi. Foydalanuvchilar o'zlarining eski rasmlarini yoki videolarini qayta ulashganda "arxivdan" yoki "arxiv video" deb yozishadi. Bu so'z nafaqat rasmiy hujjatlar saqlanadigan joyni, balki shaxsiy raqamli xotiralarni ham ifodalaydi. Internet madaniyatida o'tmishdagi qiziqarli lahzalarni eslash uchun ushbu atama juda faol ishlatiladi.

• beremeni ▲ 0

  "Beremeni" so'zi rus tilidagi "beremennaya" so'zidan olingan bo'lib, homilador ayolni anglatadi. O'zbek tilida bu so'z ko'pincha ayollar orasida norasmiy suhbatlarda yoki ijtimoiy tarmoqlardagi izohlarda ishlatiladi. Garchi o'zbek tilida "homilador" so'zi mavjud bo'lsa-da, so'zlashuvda bu shakli ham tez-tez quloqqa chalinadi. Bu so'z ko'pincha shaxsiy holatni tez va tushunarli tushuntirish uchun qo'llaniladi.

• tuklavolish ▲ 0

  "Tuklavolish" so'zi qorinni yaxshilab to'ydirish yoki to'yib ovqatlanish ma'nosini anglatuvchi so'zlashuv iborasidir. Bu so'z ko'pincha safarga chiqishdan oldin yoki uzoq vaqt ovqatlanish imkoni bo'lmagan vaziyatlarda ishlatiladi. U oddiy "ovqatlanish" so'zidan ko'ra ko'proq to'yish jarayoniga va qorinning to'qligiga urg'u beradi. Do'stona muloqotda "bir narsa yeb, qorinni tuklavolaylik" deyish juda tabiiy va samimiy eshitiladi.

• real ▲ 0

  "Real" so'zi biror narsaning asl, haqiqiy yoki original holatini bildirish uchun ishlatiladi. Ko'pincha internetda tarjima qilingan kinolar yoki dublyaj qilingan videolar haqida gap ketganda, ularning asl ovozi haqida gapirish uchun qo'llaniladi. Shuningdek, hayotiy voqealar yoki soxta bo'lmagan tuyg'ularni ta'riflashda ham ushbu so'zga murojaat qilinadi. Bu so'z narsaning sifatiga, haqiqiyligiga va sun'iy emasligiga urg'u berish uchun xizmat qiladi.